Waddenkas

Het project Waddenkas bestaat uit verschillende deelprojecten waarbij innovatieve en duurzame technieken door tuinders in de praktijk worden getest. In het afgelopen jaar zijn er meerdere deelprojecten geweest, gericht op: -energiebesparing -beperking van lichthinder voor de omgeving -verbetering van de teelt

Daarnaast werken we tijdens de projecten aan het stimuleren van de werkgelegenheid en opleidingsmogelijkheden in de glastuinbouw in de Westergozone. De inspanningen rond de Waddenkas dragen bij aan duurzamer ondernemen en de verbetering van het vestigingsklimaat voor tuinbouwbedrijven in Fryslân. Het projectbureau Westergozone betaalt samen met de provincie Fryslân de projectmanager van de Waddenkas die de ondernemers ondersteunt bij het ontwikkelen en uitvoeren van de verschillende projecten.

Het project Waddenkas heeft diverse deelprojecten uitgevoerd, waaronder:
1. Ledverlichting testen in de komkommerteelt.
2. Ontwikkeling simulatiemodel voor de beperking van lichthinder.
3. Gewassen telen op stromend water.
4. Meer rendement door groen CO2 uit hout.

Neem voor meer informatie contact op met .(JavaScript must be enabled to view this email address).

Actuele projecten

• KNN - valorisatie Hergebruik van tomaten en paprika’s
  

  Wat kun je doen met reststoffen uit de kassen?

  Een gedeelte van de geoogste producten in de glastuinbouw is niet als klasse 1 te verkopen. Tuinders laten deze producten samen met de uitgegroeide planten tegen betrekkelijk hoge kosten afvoeren. Veel planten bevatten echter waardevolle stoffen. Deze kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden in cosmetische of farmaceutische producten. Maar ook kunnen er biokunststoffen (biopolymeren) van gemaakt worden voor onder andere de (auto)industrie en de medische sector. 

  Onderzoek naar hergebruik reststoffen

  Onderzoeks- en adviesbedrijf KNN, ontstaan als spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen, is in 2011 gestart met een verkennend onderzoek naar de stoffen in tomaten en paprika’s en mogelijke toepassingsmogelijkheden daarvan.

  Samenwerkingsverband

  Het samenwerkingsverband BioTRIP is opgezet om dit project te concretiseren. Dit samenwerkingsverband bestaat uit diverse (internationale) marktpartijen, waaronder:

  het Zweedse AnoxKaldness (dochteronderneming van Veolia Water)

  • Applied Polymer Innovations (API Institute) uit Emmen
  • Suiker Unie in Hoogkerk/Groningen
  • Bioclear uit Groningen

  Deze partijen verrichten experimenten met organische reststromen. Hiervoor ontwikkelden ze machines die in verplaatsbare containers zijn neergezet in Zweden en Nederland.

  Andere betrokken ondernemers bij dit project:

  • Tuinders in Noordwest Fryslân

  Actuele stand van zaken:

  A7Westergo/Waddenkas heeft Onderzoeks- en adviesbedrijf KNN, opdracht gegeven de bevindingen uit de experimenten te gebruiken om een businesscase op te zetten. Onderdeel hiervan is het ontwikkelen van een businessplan voor een industriële installatie waarmee organische reststromen van tomaten en paprika’s omgezet kunnen worden naar biokunststoffen. Dit najaar wordt er in de regiegroep een vervolgproject besproken.

• Stevia Stevia
  

  Wat is stevia?

  Stevia is een groen, kruidachtig plantje waarvan de bladeren een zoete smaak hebben. Een steviablad van goede kwaliteit is circa 30 tot 45 keer zoeter dan suiker en bevat geen calorieën. Het plantje komt van oorsprong uit Zuid-Amerika, maar kan ook in Nederlandse kassen worden geteeld.

  Stevia in Fryslân

  In 2011 is er door de Stichting Tuinbouwproject Friesland voor het eerst stevia geteeld in kassen in Leeuwarden en Oosternijkerk. In februari 2012 werd door de NOM en Waddenkas samen een middagsymposium georganiseerd over stevia, waar ervaringsdeskundigen uit de voedingsindustrie hun ervaringen met stevia deelden. Dit symposium werd vooral bezocht door professionals uit de voedingsbranche.

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • NOM; Food Future

  Actuele stand van zaken:

  Nordwin College Friesland heeft een plan ingediend. Het plan bestaat uit twee fases:

  • In de eerste fase worden stakeholders in beeld gebracht en wordt op basis daarvan de productiekolom vorm gegeven. 
  • In de vervolgfase wordt er door de partijen ook daadwerkelijk geproduceerd.

  Het plan is geslaagd als regionale producenten gevalideerd stevia leveren voor toepassing in diverse voedingsmiddelen. Voor deze streekproducenten ontstaat een unieke kans zich nog beter te onderscheiden met een lokaal geteeld product.

• Aardwarmte Onderzoek naar aardwarmte voor tuinders in de Westergozone
  

  De Nederlandse overheid biedt in 2012 voor het eerst een basis subsidiebedrag aan voor  hernieuwbare warmte. De tuinders in Berlikum hebben een aanvraag gedaan voor Subsidie Duurzame Energie. Deze aanvraag is op 16 oktober 2012 gehonoreerd.

  Als alles wordt uitgevoerd komt er een installatie van 6,800 MWth die drie tuinbouwbedrijven van warmte kan voorzien. De warmte wordt gewonnen door een bron van 2.900 meter diep te boren. Het water is op deze diepte ongeveer 95⁰ C en wordt na gebruik weer teruggevoerd in de aarde.

  Om in de vraag naar CO₂ te kunnen voorzien, zullen er ook WKK- installaties in gebruik blijven. In een WKK wordt door middel van gas elektriciteit geproduceerd. De daarbij vrij komende warmte en de CO₂ wordt in de kassen gebruikt.

  Projectbureau A7Westergo droeg een bescheiden bedrag bij in deze aanvraag.

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • Tomatenkwekerij Van der Kaaij, Berlikum
  • kwekerij De Groene Tuin, Berlikum
  • kwekerij Gardener’s Pride, Berlikum
  • LTO Noord
  • Ekwadraat, Leeuwarden

  
  
  

  Actuele stand van zaken:

  Nu de goedkeuring van de Subsidie Duurzame Energie afgegeven is, hebben de tuinders offertes aangevraagd voor het winnen van aardwarmte. In 2013 worden de opties voor de winning van aardwarmte verder uitgewerkt.

• Energieplantages Stortplaatsen als biomassawerf?
  

  Door de toenemende vraag en het beperkte aanbod stijgt de prijs van hout. Hierdoor zijn de kosten voor de opwarming van de kassen voor de tuinders hoger. Bij het zoeken naar alternatieven bleek dat het planten van snelgroeiende bomen, zoals wilgen, op voormalige stort- en baggerlocaties mogelijkheden biedt. Deze bomen groeien snel en zijn na een paar jaar al te gebruiken als opwarmingshout voor de kassen. Daarbij kunnen wilgen bepaalde giftige stoffen in de grond goed afbreken. De glastuinders zijn dan in beeld als potentiële afnemers.

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • Tuinbouwbedrijf Vink Sion, Beetgum
  • Stichting Probos, Wageningen
  • Debets bv, Groningen

  Actuele stand van zaken:

  Er is een quick scan uitgevoerd om te onderzoeken welke locaties gebruikt kunnen worden voor de teelt van wilgen. Er wordt gewerkt aan een vervolg op de quick scan en er zijn bij twee marktpartijen vragen uitgezet.

• Het Nieuwe Telen Het Nieuwe Telen
  

  Deze vorm van telen wordt ‘Het Nieuwe Telen’ genoemd. Er wordt bij deze manier van telen op een  innovatieve manier geventileerd. De lucht wordt ontvochtigd door te koelen met koude buitenlucht, waardoor de hoeveelheid vocht in de kas verlaagd. Hierdoor verdampt de plant makkelijker vocht en is er minder kans op voor schimmelinfecties. Doordat er minder vocht in de kas is, blijven de ramen vaker gesloten en verliest de kas minder energie.

  Resultaten project

  Het glastuinbouwbedrijf Van der Kaaij in Berlikum is in 2010 gestart met deze nieuwe vorm van telen. De gerealiseerde energiebesparing wordt nauwkeurig gemeten. Inmiddels is gebleken dat er zo’n 5 tot 10% energie wordt bespaard.

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • Rabobank Leeuwarden-NW Friesland
  • Bode, Advies- & ingenieursburo, De Lier
  • Kwekerij van der Kaaij, Berlikum

  Actuele stand van zaken:

  Binnenkort meer informatie over de nieuwste cijfers en ontwikkelingen.

• Goed water Watermanagement: verbeteren kwaliteit gietwater
  

  Om hun gewassen water te geven, vangen tuinders regenwater op en gebruiken ze oppervlaktewater. Dat noemen we gietwater. In de glastuinbouw is veel gietwater nodig voor de gewassen. Dat moet schoon zijn en er mogen niet teveel zouten inzitten. Dat is namelijk schadelijk voor de gewassen, maar ook voor het milieu.

  Analyse-instrument

  In dit project kijken we naar de mogelijkheden voor het verbeteren van de kwaliteit van het gietwater. De kwaliteit en kwantiteit zijn essentieel voor de kwaliteit van het eindproduct dat de tuinder levert, zoals bijvoorbeeld tomaten of paprika’s.

  Capilix, een jong bedrijf gespecialiseerd in Watermanagement en gelieerd aan Wetsus in Leeuwarden, heeft samen met het bedrijf BLGG AgroXpertus en kennismakelaar CropEye een analyse-instrument ontwikkeld waarmee online de nutriënten van het water kunnen worden gemeten. Doordat direct de kwaliteit van het water gemeten kan worden én de uitslag zichtbaar is voor de tuinder, kan het water vaker en langer (her)gebruikt worden. Alleen de benodigde ionen hoeven te worden aangevuld.

  De tuinders uit de Westergozone hebben veel inbreng geleverd in de vorm van praktische informatie die nodig is om de haalbaarheid en de toepasbaarheid goed te kunnen inschatten.

  Actuele stand van zaken:

  We willen het prototype verder ontwikkelen en op diverse plekken testen. CropEye gaat daarvoor een praktijknetwerk vormen in het gebied.

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • BLGG AgroXpertus, Wageningen
  • CropEye, Bleiswijk
  • Capilix, Leeuwarden

• ‘Onder glas groeit je toekomst’ 'Onder glas groeit je toekomst'
  

  Nordwin College Friesland is initiatiefnemer en een van de partners in het project 'Onder glas groeit je toekomst'. Ze hebben een plan geschreven voor komende 3 jaar waarin ze scholing en training verzorgen gericht op de glastuinbouw. In dit plan betrekken ze mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals Wajong'ers.  

  In dit plan is plaats voor 150 deelnemers. Zowel de Provincie Fryslân als projectbureau A7Westergo steunen dit project met een financiële bijdrage. De training vind plaats in de Trainingskas in Sexbierum.  

  Partners van Waddenkas bij dit project:

  • Nordwin College Friesland
  • Provincie Fryslân
  • Trainingskas Sexbierum
  • Empatec
  • Dienst  Sociale Zaken  N.W. Friesland
  • Gemeente Leeuwarden
  • UWV

  Betrokken ondernemers bij dit project:

  • tuinders in het gebied

  Actuele stand van zaken:

  Op dit moment zijn er 7 deelnemers en binnenkort 12. Dit najaar komen er nog 10 bij afkomstig uit de gemeente Leeuwarden en hopen we vanuit Noordwest Friesland ook nog enige aanmelding. We verwachten voor 2012 op ongeveer 30 deelnemers uit te komen.

• Ledverlichting in de kas Ledverlichting testen bij komkommerkwekers
  

  In dit subproject van de Waddenkas werd het effect van ledverlichting in de praktijk van een komkommerkwekerij getest. De resultaten presenteerden we in het voorjaar van 2009 tijdens een bijeenkomst in Sexbierum. Studenten van Van Hall Larenstein hebben een verslag gemaakt van de meetresultaten. Deze uitkomsten zijn door WUR verwerkt in een rapport. Hieruit blijkt dat er bij deze test geen hogere productie door de ledverlichting werd gehaald. Mogelijk kan dat door het installeren van meer ledlampen en het gebruik van andere kleuren ledlicht dit wel worden bereikt. In 2010 en 2011 vonden er in de proefkas in Bleiswijk nieuwe testen plaats, die onze resultaten bevestigden.

  Wilt u meer over dit project weten? Neem dan contact op met .(JavaScript must be enabled to view this email address).

• Beperking lichthinder, ontwikkeling simulatiemodel Ontwikkeling simulatiemodel voor de beperking van lichthinder
  

  Het belichten van glastuinbouwgroenten en -bloemen brengt diverse voordelen met zich mee. Tuinders kunnen op die manier namelijk het gehele jaar producten kweken en leveren. Groot voordeel is ook dat het medewerkers het hele jaar door werk geeft en er meer vaste arbeidscontracten worden afgesloten. Daar staat tegenover dat het minimaliseren van de lichtuitstoot bijzonder belangrijk is voor de bewoners van de provincie Fryslân. Om de groenten te belichten én de lichthinder te beperken, zijn daarom zogenoemde verduisteringsschermen ontwikkeld die in de kas worden aangebracht.

  In 2009 is een computermodel ontwikkeld waarmee kan worden bepaald wat de optimale kweekomstandigheden zijn in combinatie met de verduisteringsschermen. Dit model werd getest in de praktijk van kwekerij Gardeners Pride in Beetgum. Door de metingen bij deze kwekerij is een model ontworpen dat toepasbaar is bij het kweken van komkommers, tomaten en paprika’s. Een groot aantal variabelen voor het simulatiemodel zijn gehaald uit het door Wageningen UR ontwikkelde model KASPRO. Daarmee zij deze gegevens ook gevalideerd.

  Het rapport over het simulatiemodel is oktober 2009 gepresenteerd en te downloaden via deze site. Het model is te vinden op http://www.glastuinbouw.wur.nl/NL/diensten/lichtuitstoot/.

• Nutrient Floating Technique (NFT) Gewassen telen op stromend water
  

  In dit project worden gewassen geteeld op stromend water in goten (Nutriënt floatingtechniek). Het voordeel van stromend water is dat dit meer zuurstof bevat waardoor de planten zich beter ontwikkelen en meer opbrengst geven. In 2009, het eerste testjaar, bleken de wortels de goten soms te verstoppen. 

  In 2010 en 2011 zijn er een aantal aanpassingen gedaan en is opnieuw onderzocht of de resultaten perspectief geven. De resultaten met de nieuwe goot zijn positief. Landelijk worden in 2012 proeven gedaan met NFT in paprikateelt.

  Neem voor meer informatie contact op met .(JavaScript must be enabled to view this email address).